Rond Pasen 1987 vonden medewerkers van de Stichting Historisch Centrum Wassenaar prehistorische potscherven, vuursteenafslagen en een vuurstenen pijlpunt in het weiland waar juist was begonnen met de aanleg van de nieuwbouwwijk Weteringpark.
Op 21 april kwam de provinciaal archeoloog voor Zuid-Holland, Daan Hallewas, de vondsten bekijken in het werklokaal van de amateur-archeologen in de Europaschool. Hallewas was verbijsterd over de vondsten. Hij beaamde dat het hier ging om zeer oud aardewerk, waarschijnlijk Klokbekermateriaal uit ca. 2000 vóór Christus. Met enkele leden van de archeologische werkgroep bezocht Hallewas de vindplaats. Daar werd ook uitgebreid gesproken met de aannemer, die inmiddels al door de gemeente op de hoogte was gebracht. De aannemer bleek het geen bezwaar te vinden als de vindplaats gedurende een aantal weken ongemoeid zou worden gelaten door zijn graafmachines, aangezien er elders op het terrein genoeg werk voorhanden was. Hallewas belde vervolgens prof. Leendert Louwe Kooijmans, een aan de Leidse universiteit verbonden expert op het gebied van de Nederlandse prehistorie. Louwe Kooijmans formeerde in korte tijd een opgravingsteam, bestaande uit Leidse studenten prehistorie. Namens de Wassenaarse archeologische werkgroep namen de in het vorige artikel al genoemde leden aan de opgraving deel, aangevuld met werkgroeplid Leentje Herrebout. De student Erik Jungerius kreeg de leiding van de opgraving en Louwe Kooijmans had de supervisie.
Gedurende een aantal weken werd er flink gegraven in de polder. Vlakken werden netjes afgeschaafd en eventuele sporen opgemeten en ingetekend. Al spoedig bleek dat de zandheuvel niet erg groot was geweest. Jammer voor de studenten was wel, dat er maar bitter weinig gevonden werd. Het leek erop dat de mooiste vondsten al in de eerste dagen waren verzameld door de medewerkers van de Wassenaarse werkgroep. Tijdens deze tweede opgraving bleven de plastic vondstenbakjes vrijwel leeg. Begin mei naderde de opgraving zijn einde. Maar kort voor er zou worden opgebroken, stuitte men bij het schaven op iets bijzonders. Er werd een schedel gevonden, waarnaast zich de rand van een vroegere kuil aftekende. De volgende dag werden er nog eens drie schedels aangetroffen en uiteindelijk bleek het om twaalf skeletten te gaan, van overledenen die gelijktijdig in een kuil waren gelegd.
Boven de vindplaats werd een grote halfronde tent geplaatst om de skeletten te beschermen tegen regen, wind en uitdroging. Inmiddels was ook de pers op de hoogte gebracht en begon het publiek toe te stromen, zodat er vrijwel dagelijks mensen door de tentopening stonden te kijken. Daar zagen zij een boeiend tafereel. In de eerste plaats natuurlijk de skeletten die in twee rijtjes tegenover elkaar gelegen waren. Daaromheen zaten studenten geknield om de botten voorzichtig af te stoffen. Een archeologisch tekenaar tekende de skeletten zorgvuldig in met behulp van glasplaten en een speciaal ontworpen apparaatje. En daar doorheen liep professor Louwe Kooijmans in zijn werkplunje en op klompen om aanwijzingen te geven.
Nadat alles was ingetekend, werd het hele ensemble in verschillende segmenten geborgen. Op 17 mei 1987 stond ondergetekende erbij en noteerde het volgende: “In de halfronde tent was men druk bezig de skeletten te lichten. Een stalen rechthoek werd steeds onder een segment geschoven, dat vervolgens als een grote taartpunt op een plaat hardboard werd geschoven. Een zo te zien vermoeiend karwei. We spraken nog even met prof. Louwe Kooijmans die ook meewerkte. De belangstelling was zeer groot en steeds klonk het geklik van camera’s en het gezoem van een amateurfilmer. Zelf maakte ik een groot aantal dia’s. Het was toen ca. half zes.” Een paar dagen later werd de opgraving beëindigd.
Robert van Lit
Het Bronstijdgraf met prof. Dr. L.P. Louwe Kooijmans, de leider van het onderzoek. Foto Jan Stegeman, 1987.