Precies een jaar nadat Coenraad Nell als dienstplichtig soldaat in het 125e regiment infanterie van linie was opgenomen voegde Napoleon dat regiment toe aan de Grande-Armée, zijn reusachtige leger. Het moest zich eind juli melden aan de Vistula in Litouwen, want de keizer was van plan Rusland binnen te marcheren.
Dat het tussen Napoleon en Tsaar Alexander niet boterde, dat wist iedere Europeaan die lezen, schrijven of luisteren kon. Maar dat het regiment daarom helemaal naar Smolensk zou moeten lopen, dat voorzag zelfs de chef van de troep, kolonel Wagner, niet. De eerste vier bataljons waren van hun legerplaatsen (Dordrecht, den Haag en Goeree) naar Groningen gemarcheerd en waarschijnlijk vonden ze dat al ver zat. Toen ze 28 juni te horen kregen dat ze verder naar het oosten moesten, het ongewisse tegemoet, zullen ze dat met moede benen en zinkend hart gedaan hebben.
Op 12 juli kwam het regiment in Hamburg. Ik weet nog niets verder van onze bestemming, schreef de kolonel aan zijn vrouw Dientje. Mijn regiment gedraagt zich zeer goed. Ik heb veel zieken, veroorzaakt door het natte weder. Lange marsen door de regen, volgelopen zandwegen, ziekte. Het regiment bestond uit 1600 man, maar dat was niet alles. De regel was dat er op elke 14 man 1 vrouw mee mocht. Dat waren marketensters, echtgenoten van officieren (in koetsjes, soms met kinderen), courtisanes, maar ook als soldaat verklede vrouwen die hun lief of het avontuur achterna liepen.
Het waren er dus een kleine 2000 bij elkaar, ongeveer evenveel mensen als er toen in Wassenaar woonden. Een dorp op drift, eigenlijk. En het aantal streekgenoten in de gelederen was gegroeid, want ging Coenraad aanvankelijk nog met 11 dorpsgenoten op stap, de geboortejaren 1789, 1790 en 1791 waren daarna ook opgeroepen. In ieder geval waren uit Wassenaar Johannes Oudshoorn, Christiaan Remmerswaal en Jan van den Velde ook onderweg naar Rusland, zij het in verschillende regimenten.
En hoe was het thuis? Burgemeester Van Bergen schreef regelmatig aan kapitein Hogendorp van de keizerlijke gendarmerie in den Haag, of die hem kon vertellen waar de jongens waren. Waren ze veilig in Abbeville of Amiens, dan meldde Hogendorp dat beleefd. Maar over waar het 124e regiment was (waar Jan Parlevliet in zat) hield hij zich stil. Il n’est pas possible de vous donner des renseignements, schreef hij beleefd (het is onmogelijk U inlichtingen te geven). J’ai le honneur de vous saluer avec une consideration distinguee (Ik heb de eer U te groeten). De brief was van 5 oktober 1812, anderhalve maand nadat het 124e in de slag van Polotsk was gedecimeerd. Het 125e regiment van Coenraad Nell was in Smolensk. Zijn drama moest nog komen.
Mathijs Deen