In de vorige aflevering schreef ik over een speurtocht naar de locatie van een foto op een prentbriefkaart. Het bleek de Schulpsloot te zijn rond 1899. Van de Schulpsloot is in het huidige Wassenaar niets meer terug te vinden. Niet alleen is de vaart gedempt, maar ook zijn alle aanliggende gebouwen afgebroken.
Met behulp van kadasterkaarten kan de voormalige ligging globaal aangeduid worden. De sloot liep vanaf de Gravestraat (destijds de molensloot) ongeveer over het midden van het Molenplein door de tuinen aan de noordzijde van de huizen van de Korenlaan, tot aan de tuinen van de huizen aan de oostzijde van de Kerkstraat. Slechts de straatnaam Schelpsloot – gelegen ruim 50 meter ten noorden van de oorspronkelijke vaart – houdt de herinnering nog levend.
Vervolgens vroeg ik mij af hoe de omstandigheden daar rond die tijd waren. De Schulpsloot ontleende haar naam aan de enorme bergen schelpen die daar langs de kant lagen. De schelpenvissers haalden de schelpen met schepnetten aan het strand bij de vloedlijn uit zee en wierpen ze in een kar. Een dergelijke kar stond op twee hoge brede wielen (zodat je ermee door de branding kon rijden) en werd door een paard getrokken. Telkens werd een lading van ongeveer 500 kilo met zo’n kar via de Klip naar het dorp gebracht en dan aan de slootkant gestort. De schelpen werden vervolgens in scheepjes geladen en vervoerd naar kalkovens, die bijvoorbeeld stonden aan de Rijn bij Katwijk, Valkenburg en Leiden. In dergelijke ovens werden de schelpen gebrand tot kalk en verwerkt tot mortel voor metselwerken.
Het lijkt erop dat de Schulpsloot tegen het einde van de negentiende eeuw niet behoorde tot de meest chique locatie in Wassenaar. Zo werd er behalve schelpen stiekem ook vuilnis gestort langs de sloot. Na klachten in de gemeenteraad, medio juni 1901, werd scherper politietoezicht beloofd. Wat ook niet bijdroeg aan het beeld van de Schulpsloot in die tijd, was de verwaarloosde staat van de bebouwing aldaar. Burgemeester en wethouders beloofden één en ander te laten herstellen. Of deze toezegging leidde tot een duurzame oplossing is evenwel de vraag. Op zaterdag 12 augustus 1911 stortte een aan de sloot gelegen loods met veel geraas geheel in elkaar, zo meldde onder meer de Leidsche Courant. Het gebouw was voordien lange tijd een geliefde speelplaats voor vele kinderen. Stomtoevallig hadden de aanwezige kinderen de loods juist voor het instorten verlaten, zodat niemand bedolven raakte onder balken en pannen van het dak.
Al in 1899 was geklaagd over stankoverlast, veroorzaakt door een riool dat uitmondde in de Schulpsloot. Dat probleem werd pas vijftien jaar later opgelost. In de zomer van 1914 meldde het Leidsch Dagblad namelijk dat de gemeenteraad van Wassenaar het plan had goedgekeurd om de Schulpsloot te dempen. In 1915 werd er een nieuw riool aangelegd.
Albert Clobus
De Schulpsloot of Schelpsloot omstreeks 1900, met de molen op de achtergrond. De fotograaf stond ter plaatse van de huidige Korenlaan en keek in oostelijke richting (foto gemeentearchief Wassenaar).