Sinds medio 19^e eeuw vormde Wassenaar regelmatig het decor van allerlei militaire oefeningen. Vooral de activiteiten van de artillerie veroorzaakten nogal wat hinder voor de bevolking en de bezoekers van strand en duinen, zo berichtten kranten destijds.

Geregeld werd er geoefend door eenheden van de veldartillerie, waarbij één of meerdere batterijen à zes stukken geschut door paarden getrokken, via de Slag naar het strand gingen. Af en toe schoten de batterijen met scherp richting zee. Dit gebeurde soms vanaf het strand, maar ook wel vanuit posities achter de duinen. In het laatste geval kwam het voor dat projectielen de zee niet haalden en in de duinen of op het strand vielen. Krantenadvertenties waarschuwden het publiek gevonden granaten niet aan te raken. Overigens was op schietdagen bijna de hele kuststrook tussen Scheveningen en Katwijk verboden terrein. De bezwaren tegen dergelijke schietoefeningen waren kort na de Eerste Wereldoorlog van zodanige omvang, dat de artillerie naar andere schietterreinen moest uitwijken.

Toch betekende dit toen niet het einde van de overlast voor Wassenaar. Op het strand tussen Scheveningen en Wassenaar werden namelijk geregeld schietproeven gedaan door de Commissie van Proefneming. Deze Commissie, die van 1866 tot 2016 bestond, had tot taak de doeltreffendheid van geschut en projectielen te onderzoeken, alsmede de veiligheid van het gebruik daarvan te verbeteren. Daartoe beschikte de Commissie over een emplacement bij paal 98 op het Noorderstrand van Scheveningen. Dit punt lag ruim anderhalve kilometer ten noordoosten van het Kurhaus en 500 meter zuidwestelijk van de Wassenaarse gemeentegrens. Bij paal 98 stond bovenop het duin een artilleriewachthuis. Een trap voerde naar een plateau op het strand met het zogenoemde Groene Huisje. Dit was destijds een markant punt voor badgasten.

Op het strandgedeelte voor het Groene Huisje, dat het Artillerieproefveld werd genoemd, deed de Commissie regelmatig schietproeven met vuurmonden. Deze schoten evenwijdig aan de duinenrij, richting Wassenaarse Slag, omdat het meestal nodig was om het afgeschoten projectiel in het zand terug te zoeken. Bijna tot Katwijk was het strand daarom op schietdagen verboden terrein. Dit tot grote ergernis van bezoekers en uitbaters van strandtenten. De klachten werden tot in de Tweede Kamer gehoord. Met de toenemende drukte van toeristen, vanaf het begin van de 20^ste eeuw, mochten schietproeven alleen nog gehouden worden in overleg met de burgemeester van Wassenaar en slechts bij hoge uitzondering in het zomerseizoen. Later werden schietproeven ook buiten dit seizoen steeds problematischer, zodat de Commissie ten slotte in 1989 uit onze regio vertrok.

Albert Clobus

Het wachthuis van de Commissie van Proefneming boven op het duin en beneden het “Groene Huisje” of “schiethuisje” op het noorderstrand van Scheveningen in 1909 (foto collectie Haags Gemeentearchief, inv.nr. 0.79767).