In een van mijn vorige bijdragen schreef ik over een wandeling die een grootvader samen met zijn kleinzoon door ons dorp maakte, zoals beschreven wordt in het weekblad Roomsch Wassenaar van 26 maart 1932. Op een vraag van zijn kleinzoon antwoordt grootvader: “Dat heet de Spinbaan. De man die ginder woonde vond dien naam wat al te boersch en op een goeden dag konden we op een hek langs de Kerklaan lezen: Allee de la Filanderie.”

Het Franse woord voor spinnen is filer en u ziet dat een deel van de Kerkstraat toen nog Kerklaan heette. In 1899 bestond de naam Kerklaan al en in dat jaar besloot de gemeenteraad van Wassenaar het gedeelte dat op de Langstraat aansluit en kennelijk nog geen naam had Kerkstraat te noemen. In 1938 wordt de hele straat Kerkstraat genoemd.

In de jaren vijftig van de vorige eeuw ontwierp Prof. Ir. J.H. Froger een plan om op het terrein dat grofweg tussen de Spelderslaan, de Jagerslaan, de Storm van ’s Gravesandeweg, de Duinrellweg, de Langstraat en de Kerkstraat lag, huizen te gaan bouwen. In 1978 is begonnen met de bouw van de huizen uit gele steen opgebouwd en vanaf 1980 zijn de huizen die uit witte steen zijn opgebouwd verwezenlijkt. Voor die tijd was dit terrein in gebruik als bollenveld; er werden rozen gekweekt en men kon er enkele volkstuintjes vinden. Het heeft enkele jaren braakgelegen voordat er met de bouw van huizen werd begonnen. Op oude topografische kaarten van ons dorp wordt dit terrein De Spinbaan genoemd en dit duidt erop, dat hier in het verleden touw voor visnetten werd vervaardigd.

Spinbaan of Lijnbaan?
In plaatsen als Rotterdam en Den Haag bestaat de straatnaam Lijnbaan en in Doetinchem en Den Burg evenals in ons eigen dorp de naam Spinbaan. Ik vroeg mij af of hier verschil tussen bestaat en dat is het geval.
In 1624 verscheen Stede-stemmen en dorpen, geschreven door Constantijn Huygens (1596 tot 1687) Ik neem hier twee regels uit over:

            Daer oeffen ick mijn’ Jeugd op ’t noodigh kennip-quijlen,
            En ’t ruggelingh gespin, die reckt haer spinsel uyt

Kennip is hennep, waar onder andere touw van wordt gemaakt en het woord quijlen (kwijlen) geeft aan, dat men tijdens het ronddraaien van het touw de handen met speeksel bevochtigde. Tijdens het draaien van het touw liep men  ruggelings, dat wil zeggen achteruit. In de verklaring van dit deel van de tekst wordt duidelijk gemaakt, dat op de Lijnbaan touw in elkaar werd gedraaid en dat op de Spinbaan dunner materiaal voor visnetten werd gemaakt. Dit gebeurde meestal door vrouwen en kinderen omdat dit minder zwaar werk was. Ook hiervoor werd meestal hennep gebruikt, al was vlas, paardenhaar en de bast van kokosnoten ook goed bruikbaar. Die hennep hoefde ook in een ver verleden niet van ver te komen. Zo valt in een akte uit 1588 die betrekking had op de korenmolen van Wassenaar te lezen, dat Martijntje Philipsdochter een huis in de Ooststraat (de huidige Schoolstraat) bezat, dat omschreven wordt als ‘een huis met een kenniptuin’.

Carl Doeke Eisma

Deel van topografische kaart van Wassenaar van 1904.