Juist in een tijd dat veel molens werden afgebroken of onttakeld, bleken ze toch weer van groot nut te kunnen zijn. Ik doel nu op de periode 1940 – 1945. Dit gold zowel voor poldermolens als voor korenmolens. Bij gebrek aan brandstof kon de wind weer als van ouds zorgen dat het water in de polders op peil bleef en dat het graan – voor zover aanwezig – gemalen kon worden. In die tijd stonden er in Wassenaar behalve de korenmolen ook nog een aantal poldermolens. (Hiervan rest op Wassenaars grondgebied alleen nog de Zuidwijkse molen.) Hoewel ik het vooral over de korenmolen wil hebben, als voorbeeld het volgende over één van die poldermolens en wel de Oostmolen. Deze molen – de molenaar was Jan C. van Rijn – stond in de gecombineerde Ruygelaanse en Zonneveldsepolder vlakbij Valkenburg. Als gevolg van oorlogshandelingen, in mei 1940, was hij onbruikbaar geworden. Toch werd hij in juli 1940 voor de som van f. 552,84 gerepareerd. Kort daarna is hij echter –aanvankelijk gedeeltelijk- op last van de Duitse Wehrmacht gesloopt in verband met de uitbreiding van het vliegveld Valkenburg.

Op 3 juni 1940 schreef de laatste beroepsmolenaar van onze korenmolen , de heer J. Mansvelt, een brief aan het bestuur ven de vereniging de Hollandsche Molen. Hierin stond onder andere: ‘Gelukkig kan ik U berichten, dat de windmolen niet de minste schade heeft beloopen, alleen hebben Duitsche mitrailleurkogels uit een vliegmachine enkele gaatjes in een paar molenzeilen gemaakt.‘ Zijn dochter , mevrouw G.A. Dalhuysen-Mansvelt vertelde mij over deze periode: ‘In de oorlog hebben we tulpenbollen gemalen. Daar werd brood van gemaakt. Die bollen moesten wel droog zijn want anders konden ze niet gemalen worden. Het brood rees niet erg, maar ja, wat wil je… Er kwamen ook veel mensen met een zakje graan op de molen, zelfs uit Den Haag. Eigenlijk mocht dit niet, maar och..'

Zelfs de controleurs namen wel eens een zakje mee. De Duitsers hebben zelf ook graan gemalen. Zo weet ik nog dat er soldaten op de molen aan het zeven waren. Alles ging met bonnen. De bakkers konden met de bonnen die ze ingenomen hadden weer meel kopen. We hebben ook erwten gemalen. M’n vader heeft geprobeerd via de molen elektriciteit op te wekken maar dat lukte niet erg. Aan het eind van de oorlog heb ik vanuit de wieken het droppen van voedsel gezien.

Tenslotte nog een gedeelte van een brief die Mansvelt op 31 december 1945 naar de vereniging de Hollandsche Molen stuurde: ‘Tot mijn genoegen bericht ik U , dat ik in het afgeloopen jaar van oorlogsrampen ben gespaard gebleven, zoodat mijn molen het zijne er toe bij heeft gedragen om duizenden particulieren van de hongerdood te redden; men kwam van heinde en verre met zakjes Tarwe , Rogge , Haver , Gerst en Tulpenbollen. Langzamerhand schakelt alles zich over naar meer normalen tijd , hoewel voorlopig alles nog distributie zal blijven.‘

                                                                                                          Carl Doeke Eisma.