Het begrip moderne kunst is voor velerlei uitleg vatbaar. Wanneer men deze periode wil omschrijven, worden vaak genoemd: de drang om te experimenteren en het scheppen van een grotere afstand tussen het kunstwerk en de werkelijkheid. Dat schilders als Jacob Maris en Anton Mauve hier ook toe gerekend kunnen worden, werd mij duidelijk toen ik onderstaand stukje uit Het Vaderland van 16 juni 1934 las.
Verdachte schilderijenveiling te Wassenaar
Te Wassenaar zijn enkele weken geleden in grooten getale catalogi verspreid onder de inwoners, waarin bekend werd gemaakt, dat Dinsdag den 12den Juni in het oude bioscoopzaaltje Centraal ; Langstraat 32 te Wassenaar een veiling zou worden gehouden van schilderijen van oude en moderne meesters. In de bepalingen werd vermeld, dat de schilderijen voetstoots zouden worden verkocht (er was geen notaris bij) onder contante betaling. De directeur was de heer J. Vermeulen uit Amsterdam. In den catalogus kwamen de namen voor van o.a. Gerard Dou, Govert Flinck, Paulus Potter, Gabriel Metsu, Jan Asselijn, v. Ostade, Jacob van Ruysdael, terwijl de moderne schilders vertegenwoordigd waren door Bosboom, Breitner, Jacob Maris, Mauve, e.a. In totaal zouden 139 doeken, etsen en teekeningen worden geveild. Zij nog vermeld, dat bij enkele der in den catalogus vermelde schilderijen de naam van prof. Dr. W. Vogelsang werd genoemd, die voor deze doeken een certificaat zou hebben verleend. Hoe groot was de verbazing en de teleurstelling der menschen, die Dinsdag naar de veiling wilden gaan, en bemerkten, dat deze niet doorging. Den vorigen dag waren de schilderijen al weggehaald. Dit zonderlinge voorval, vond namelijk zijn oorzaak in het feit, dat verschillende kunsthandelaars en kunstkenners zich bij de politie hadden gemeld om te verklaren, dat naar hun oordeel, het meerendeel der geëxposeerde schilderijen valsch moest zijn. De Wassenaarsche politie heeft zich toen in verbinding gesteld met den directeur der veiling, die hierop is vertrokken. Deze zelfde man blijkt een paar jaar geleden eveneens in Wassenaar schilderijen te hebben willen verkoopen, wat voor hem ook geen resultaat had, omdat de politie zich in de zaak mengde.
(Iets voetstoots verkopen wil zeggen: iets verkopen, zonder dat de koper het eerst te zien krijgt en in bredere zin: zonder garantie.)
Carl Doeke Eisma