Een gedicht
Op de achterkant van het zakje dat in de vorige aflevering van Actueel Verleden besproken werd, staat een deel van een gedicht, geschreven door Franciscus William Reitz. Franciscus was niet alleen dichter maar van 1889 tot 1895 ook president van de Boerenrepubliek Oranje Vrijstaat.

Eén van de zijstraten van de De la Reyweg in Den Haag is naar hem vernoemd. In 1910 schreef hij het gedicht De mieliepit. Hierin wordt duidelijk gemaakt hoe belangrijk de maïsplant is. Hij levert niet alleen voedsel voor mens en dier, maar je kunt er koffiesurrogaat van maken, de bladeren worden als matrasvulling gebruikt en van de as kun je ook nog zeep maken. Het gedicht begint als volgt:

De mielieplant
Is door Gods hand
Aan ons Transvaal gegewe;
Dat mens en dier
Nog altijd hier
Van ete en kan leve.

In totaal bestaat het gedicht uit 12 coupletten en 4 ervan staan op het zakje afgedrukt. In vredestijd is koren van belang, maar in oorlogstijd is maïs Di beste kost op aarde. Vervolgens wordt duidelijk wat er allemaal van de maïsplant gemaakt kan worden en dat maïspap Nog lekkerder (is) als koeke. Een toepasselijke tekst dus.

Zweeds wittebrood
Ook aan het eind van de Tweede Wereldoorlog heeft iets dergelijks plaatsgevonden. In februari 1945 werd er vanuit Zweden een grote hoeveelheid tarwemeel aangevoerd. Veel mensen denken ten onrechte dat dit meel door vliegtuigen gedropt zou zijn, maar dat is niet juist. Er hebben wel droppings plaatsgevonden maar dit meel zat daar niet bij. Zo'n 8000 ton werd door een drietal Rode Kruisschepen aangevoerd en plaatselijke bakkers bakten hier witbrood van. Mocht je tijdens die oorlog al het geluk hebben brood te kunnen kopen dan ging het om regeringsbrood. Hieraan werd vaak meel van aardappelen, peulvruchten en rogge toegevoegd. Ik weet nu nog hoe dat Zweedse wittebrood smaakte. Met een lik margarine erop smaakte het als cake.

Ik neem aan dat een deel van de maïs ook in Wassenaar terecht gekomen is. In de vorige aflevering schreef ik dat er sprake was van een hechte band tussen Zuid-Afrika en Nederland. Tijdens de Tweede Boerenoorlog vochten er zo'n 2000 Nederlands mee aan de kant van de Boeren. Toen de president van de Zuid-Afrikaansche Republiek, Paul Kruger, in 1900 naar ons land kwam werd hij hartelijk ontvangen door koningin Wilhelmina en zij noemde de Boeren stamverwanten. Zoals in meer dorpen en steden in ons land het geval was, werden er ook in Wassenaar enkele straten naar de leiders van die Boeren vernoemd. Denkt u maar aan de Christiaan de Wetstraat en het Bothaplein.

Van een deel van het Zweedse graan weet ik zeker dat het in ons dorp terecht gekomen is. Zo lees ik op bladzijde 635 van het boek Wassenaar in de Tweede Wereldoorlog: "Het Zweeds wittebrood werd hier 's ochtends om 9:00 uur gebracht met de bakkerswagen van Paul Kaiser. Binnen een uur was de wagen leeg! We waren het enige uitdeelpunt voor Zweeds wittebrood in Wassenaar-Noord." Dit gebeurde op 5 mei 1945 voor de winkel van kruidenier J.J.A. Bakker aan Den Deijl, zoals uit de verzameling van mevrouw A.M. Bakker - Voorham blijkt.

Carl Doeke Eisma

Enkele coupletten van het gedicht “Di Mieliepit” van F.W. Reitz.