De schrijver van onderstaand artikel, Louis Ruggenberg, heeft van 1929 tot 1961 in ons dorp gewoond, onder andere op het adres Baljuwstraat 3. De huizen in deze buurt zijn speciaal voor het personeel van de HTM gebouwd. Louis reed jarenlang als conducteur op de Gele Tram die de verbinding tussen Den Haag via Wassenaar naar Leiden onderhield. Hij schreef verhalen voor het personeelsblad van de HTM en dit verhaal speelt zich in ons dorp af. Het is in 1940 in het personeelsblad verschenen.
De spanningwals
Er gaat geen dag voorbij of een of andere passagier, die op het voorbalkon van een motorwagen op de Wassenaarse lijn wordt vervoerd, vraagt de bestuurder welke hoogst merkwaardige handeling hij toch wel verricht wanneer hij de knop van de spanningwals naar beneden drukt. Zo ook vandaag. Er stond een heertje dat met grote belangstelling de handelingen van de bestuurder volgde op het voorbalkon. Plotseling merkte hij op: "Zeg bestuurder, kort geleden zat ik hier vóór in de tram. Ik zag dat de bestuurder deze knop naar beneden drukte en tegelijk hoorde ik onder een zitbank een luid 'plop'. De betekenis ontging mij te enen male. Vooral de bedoeling van dat 'plop' is me niet duidelijk. Waar is die knop eigenlijk voor?" "Die knop, mijnheer, is voor de bediening van ons hoogteroer begrijpt u wel", merkte de bestuurder op. Mijnheer was kennelijk onder de indruk. "Hoogst merkwaardig, verleden week vertelde een collega van je dat die knop dient om bij een mogelijke luchtaanval onmiddellijk alle lampen in de wagen te kunnen doven, terwijl ik verdikkeme gemerkt heb dat de lampen juist veel feller gaan branden. En als laatste enormiteit krijg ik nu van ons hoogteroer te horen. Als dat waarheidsliefde moet betekenen, geef mij dan maar leugens", besloot meneer schamper. "Leugens zijn soms veel minder interessant dan de waarheid meneer", merkte ik bescheiden glimlachend op. "Nou weet ik het helemaal niet meer", stamelde het jongeheertje. "Ik stel jullie een vraag die voor jullie misschien cru lijkt, maar in werkelijkheid helemaal niet cru is. Afijn, laten we ons beheersen", besloot het heertje, toen hij overdreven vriendelijk groetend het voorbalkon verliet.
Ik kan me voorstellen dat u zich na lezing van dit verhaaltje afvraagt waar die knop nu wél voor dient. Trams die alleen gebruik maken van het stadstraject, rijden op 600 volt. Interlokale trams gebruiken echter 1200 volt. Op de plek van de stroomscheiding moet omgeschakeld worden in verband met de interieurverlichting van de tram en daar wordt de spanningwals voor gebruikt. Zowel aan de Haagse kant - bij de Jozef Israëllaan - als aan de Leidse kant was hiervoor een kort stroomloos gedeelte ingebouwd.
Carl Doeke Eisma
Louis Ruggenberg (1902 - 1970). Deze foto is in de jaren dertig van de vorige eeuw gemaakt.
De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.