Vanaf 1990 bevond zich in de Brinkhof Passage bij de Langstraat, een kleine tien jaar, een antiekwinkel. Aanvankelijk was deze winkel alleen op nummer 58fgehuisvest maar later werd het pand er tegenover eraan toegevoegd. De eigenaren waren Wouter en Georgina Buikhuisen, of om vollediger te zijn, Prof. Dr. W. Buikhuisen en zijn vrouw. Ze noemden de zaak Camelia Antiek naar de bloem die vooral tijdens de Belle Epoque als schoonheidsideaal werd gezien.
Ik heb hier een Rozenburgtegel uit 1905 gekocht en ging er met enige regelmaat een praatje maken. De naam Buikhuisen was me niet onbekend al was het maar omdat hij het woord provo bedacht heeft en in een ver verleden rekende ik mijzelf met groot enthousiasme tot deze groep van jongeren die in verzet kwam tegen de gevestigde orde. We beschouwden voor alle duidelijkheid de benaming Provo als een ‘geuzennaam’. Toch heb ik het hier met hem nooit over gehad en wanneer u de rest van dit verhaal gelezen heeft, zal u duidelijk worden, waarom niet.
Wouter Buikhuisen
Wouter is op 5 december 1933 in Paree (Oost Java) Nederlands Indië geboren. Hij heeft samen met zijn broer enkele jaren in een Jappenkamp gezeten en als hij daar iets geleerd heeft, is het wel dat het begrip vrijheid de rest van zijn leven centraal zou staan, maar ook dat hij niet meteen in verzet moest komen wanneer hem onrecht werd aangedaan. Deed je dit wel in zo’n kamp dan kon je er nog flink wat stokslagen bijkrijgen. Na de oorlog is hij in Amsterdam gaan wonen en ondanks het feit dat hij een grote schoolachterstand had opgelopen, heeft hij hier de lagere school en de middelbare school afgerond om vervolgens psychologie te gaan studeren. In 1965 is hij in Utrecht gepromoveerd en de titel van zijn promotieonderzoek was: Achtergronden van nozemgedrag. Het woord nozem werd rond 1955 al gebruikt voor bepaalde probleemjongeren. Buikhuisen vond één van de opvallendste kenmerken van deze groep jongeren het provoceren en zo kwam het woord provo in zwang. In 1965 werd Wouter hoogleraar in de criminologie in Groningen en van 1973 tot 1978 was hij adviseur bij het ministerie van Justitie. In 1978 werd hij benoemd tot hoogleraar in de criminologie in Leiden en dit is hij gedurende tien jaar gebleven. Enkele jaren later opende hij samen met zijn vrouw de antiekwinkel in ons dorp Zo’n tien jaar later is hij in Spanje gaan wonen om in 2015 terug te keren naar Nederland, naar Den Bosch om precies te zijn, waar hij nog steeds woont.
De affaire Buikhuisen
Hiervoor schreef ik dat ik nooit met hem over het feit dat ik op de hoogte was van een deel van zijn verleden gesproken heb en dat komt omdat dat in die tijd nog te pijnlijk was. Nu ligt dit volkomen anders. In de tijd dat hij werkzaam was in Groningen en in Leiden, ging men er nog van uit, dat crimineel gedrag veroorzaakt wordt door factoren als armoede, verwaarlozing, een slechte opvoeding, werkeloosheid, imitatiegedrag en dergelijke. Buikhuisen stelde, dat ook biologische factoren een rol kunnen spelen en dat heeft hij geweten. Een groot deel van de pers viel over hem heen, collega’s reageerden niet omdat ze waarschijnlijk bang waren voor hun eigen functioneren, er kwamen bommeldingen en zelfs doodsbedreigingen, zijn colleges werden verstoord, hij kreeg geen geld meer voor onderzoek en uiteindelijk werd hem zijn onderwijsbevoegdheid afgenomen. In 1988 nam hij ontslag. Zo’n twintig jaar later werd toegegeven dat hij volkomen ten onrechte zo behandeld is en hij kreeg dan ook volledig eerherstel. Internationaal onderzoek naar de werking van ons brein heeft aangetoond dat biologische factoren wel degelijk een rol kunnen spelen en een wetenschapper als de neurobioloog Dick Schwaab onderschrijft dit. Boven één van de artikelen van Buikhuisen staat: De mens kent geen maat. Ik denk dat dit artikel duidelijk maakt dat veel mensen inderdaad geen maat kennen. Wanneer je leest wat sommige mensen de wereld in slingeren via de (a)sociale media zonder gehinderd te worden door enige kennis van zaken en zonder erbij na te denken, moet je Wouter Buikhuisen ook in dit opzicht gelijk geven!
Carl Doeke Eisma
Burgemeester P.H. Schoute opent één van de winkeltjes van Wouter en Georgina Buikhuisen.
De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.