Als jongetje van een jaar of zeven zat ik tijdens de Tweede Wereldoorlog op dinsdag 5 september 1944 op de spoorwegovergang tussen de Laan van Nieuwe Oost-Indië en de Laan van Nieuw Oosteinde in Den Haag op onze bevrijders te wachten, maar helaas, het zou nog een maand of negen duren voordat ook dit deel van ons land bevrijd zou worden.
Begin september van het jaar 1944 ging ook in Wassenaar het verhaal rond dat de geallieerden binnen enkele dagen de Duitsers uit steden als Rotterdam, Den Haag en Amsterdam zouden verdrijven. Via radio Oranje werd vanuit Londen gesuggereerd dat dit het geval zou zijn. Op 3 september was Brussel immers al bevrijd en de dag erna Antwerpen en waarom zouden de troepen niet in ditzelfde tempo doorstoten naar ons land? Bij Den Deijl en langs de Rijksstraatweg stonden al de nodige Wassenaarders met vlaggetjes in de hand op hun bevrijders te wachten. Onder de Duitsers en leden van de NSB brak paniek uit. Velen van hen sloegen op de vlucht en belastende administratie werd vernietigd. Ook de hoogste Duitse functionaris in ons land, Arthur Seyss-Inquart, die in ons dorp op het landgoed Clingendael woonde, besloot zijn hoofdkwartier naar Apeldoorn te verplaatsen en ook hier liet hij een bunker bouwen. Hij is hier tot het einde van de Tweede Wereldoorlog blijven wonen. Kennelijk vond hij het in dat deel van ons land veiliger dan hier aan de kust. Zijn vrouw, Gertrud, was twee dagen eerder al naar Oostenrijk vertrokken. Toch zou het nog vele maanden duren voordat ook Wassenaar bevrijd werd. Hoe kwam dat? Brussel en Antwerpen waren veroverd door een betrekkelijk kleine groep militairen terwijl de hoofdmacht van hun leger zich nog in Frankrijk bevond. Dit had onder andere tot gevolg dat de bevoorrading moeizaam op gang kwam en dat men moest oppassen niet afgesneden te worden van die hoofdmacht. Wel is het zo, dat op 14 september Maastricht bevrijd werd, maar toen eind september de slag om Arnhem volledig mislukte, werd het wel duidelijk dat de bevrijding van Noord en West Nederland nog een tijdje op zich zou laten wachten. Zoals u weet werd ons land als geheel pas op 5 mei 1945 bevrijd. Dit had mede tot gevolg dat we onder Duitse bezetting nog een winter moesten zien door te komen, een winter die terecht de Hongerwinter wordt genoemd. Hoewel mijn vader er op de een of andere manier voor gezorgd heeft dat we altijd wel iets te eten hadden, zie ik mezelf nog met mijn kop in een melkbus hangen om met een lepel de laatste restjes uit die bus te schrapen.
Waar komt de uitdrukking Dolle Dinsdag vandaan, zo vroeg ik mij af. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd er door de NSB in samenwerking met de Duitsers een satirisch blad, de Gil genaamd, uitgegeven. In de uitgave van 15 september 1944 gebruikt één van de medewerkers, Willem van den Hout, dit begrip voor het eerst en hij heeft het dan ook bedacht. Deze schrijver maakte gebruik van enkele pseudoniemen en de naam waaronder hij bij een groot publiek bekend zou worden, was Willy van der Heide. Inderdaad, de auteur van de Bob Evers serie, een serie waar tijdens zijn leven meer dan 5 miljoen boeken van verkocht zijn. Na zijn dood heeft Peter de Zwaan deze serie voortgezet en dit jaar is deel 63 verschenen.
Carl Doeke Eisma