In een vorige aflevering van Actueel Verleden kwam een door baron Van Heeckeren van Wassenaer verstuurde brief aan de orde, met op de envelop de naam van de geadresseerde en zijn woonplaats, maar zonder vermelding van straat en huisnummer. Dat gebeurde aan het begin van de vorige eeuw wel vaker.
Blijkbaar werd van de postbode verwacht dat hij wel wist waar de geadresseerde woonde. De postbode was trouwens een autoriteit. Hij droeg een indrukwekkend uniform met glimmende koperen knopen, een mooie pet en een leren tas om de brieven in te vervoeren. Aanvankelijk moesten de postbodes de post uitsluitend lopend rondbrengen. Rond 1900 was de fiets nog een uiterst kostbaar vervoermiddel dat was voorbehouden aan de zeer welgestelden. Als we bedenken dat het grondoppervlak van Wassenaar toen veel groter was dan tegenwoordig en dat de post enkele keren per dag werd bezorgd, kunnen we ons voorstellen dat die paar postbodes die Wassenaar telde, tijdens hun werk heel wat schoenen versleten. Omdat de postbode vaak bij dezelfde mensen aan huis kwam, wist hij meestal veel over het leven dat zich achter de voordeur afspeelde en was het voor hem een koud kunstje om incompleet geadresseerde enveloppen op het juiste adres te bezorgen.
In mijn collectie antieke Wassenaarse ansichtkaarten ben ik op zoek gegaan naar zulke incomplete adressen. Ik vond er verschillende. Zo stuurde een zekere Anna een ansichtkaart met een foto van de Langstraat naar de jarige Cor, en adresseerde als volgt: “Aan de Jongej C. Nell p/a den Heer M. Nell, Landbouwer, Wassenaar”. Er waren toen meerdere Nellen woonachtig in Wassenaar, maar Marry Niphuis-Nell, echtgenote van de eindredacteur van deze rubriek, raadpleegde het familieregister Nell en wist zo te achterhalen dat de geadresseerden Cornelia en haar vader Matthijs Nell waren, die woonden op boerderij Rozenstein (waarvan tegenwoordig een gedeelte in gebruik is bij de gelijknamige golfclub). Een ansichtkaart met een gezicht in de Langstraat ging naar “Den Heer A. de Kool, molenaar, Rijsoord”. Jhr. Beelaerts van Blokland stuurde een ansicht van zijn eigen villa Haesenberch aan de Schouwweg met de boodschap: “Heden werd ons een zoon geboren – alles wel. 25-XII-‘17”. Hij adresseerde de kaart aan “De Heer en Mevrouw Dr. K. Heeringa, Middelburg”. Een beetje luguber klinkt het adres op een andere ansichtkaart, met een fraaie afbeelding van onze Dorpskerk: “Den Familie Hendriksen, Begraafplaats Groenesteeg, Leiden”.
Mijn echtgenote Mariëtte heeft tot slot ook een mooi voorbeeld. Haar tante Corretje, die een bijzonder boompje in de vensterbank had staan, kreeg post in de Achterweg met als adres “het huis met het sinaasappelboompje”. Voor een oplettende postbode was dat natuurlijk een makkie.
Robert van Lit
Postbodes bij de hoek Duinrellweg / Reijerlaan (collectie auteur).