Napoleon had de gewoonte om geannexeerd gebied zo snel mogelijk te bezoeken. Na de inlijving bij Frankrijk, in juli 1810, was echter pas in 1811 het voormalig Koninkrijk Holland aan de beurt. Lange tijd bleef echter de aanvangsdatum van het bezoek onduidelijk. Uiteindelijk zou Napoleon pas op 18 september uit Compiègne (Noord-Frankrijk) vertrekken voor zijn uitgebreide noordelijke inspectie- en staatsiereis, samen met zijn tweede echtgenote Marie Louise. Pas op 5 oktober zou het keizerlijk paar in Gorinchem de grens van de Hollandse departementen (benoorden de Waal) bereiken.
Ook de Wassenaarse maire, J.A. van Bergen, heeft hier de nodige zorgen aan gehad. Op 5 september, ruim voor Napoleons vertrek uit Frankrijk, ontvangt hij de eerste brief over het “arrivement” van de majesteit. Hij wordt voor een onderhoud over de voorbereidingen ontboden ten kantore van de onderprefect in Den Haag – meteen de volgende dag al. Vervolgens ontvangt hij, tot aan de dag dat de doortocht daadwerkelijk plaatsvindt, een aantal brieven met instructies die hij maar had op te volgen.
Het begint met de aanwijzingen, per brief van 20 september, om bij de doortocht van de keizer met de “municipale raad …. hulde en verplichtingen aan Z:M: te bewijzen”, om “van distantie tot distantie eerepoorten” op te richten, dat niets nagelaten mag worden om de majesteit de “teekenen van eene niet twijffelachtige publieke vreugde” te betonen, en dat het zeer wenselijk zou zijn als “jongedochters en jongelingen op den weg kwamen takken van boomen en bloemen aanbrengende”. Een paar dagen later laat de onderprefect weten “dat het tijdstip wanneer Z:M: deze gemeente zal bezoeken noch niet bekend is, doch dat men zich gereed moet houden.”
In dezelfde brief wordt ook aangegeven dat “het schieten met geweren of het afsteken van vuurwerken langs den weg niet kan of mag toegelaten worden, verzoekende om deswegens de nodige onderrigtingen te geven en zulks desnoods te verbieden, doch welke onderrigtingen of orders niet kunnen verschijnen in eenig aanplakbiljet of publiek papier.” Uit angst voor een moordaanslag waren er voor de hele Hollandse reis strenge veiligheidsmaatregelen genomen. Met name de instructies over het schieten en vuurwerk maakten daarvan deel uit. Maar publiceren van die instructies zou niet-Fransgezinden maar op een idee kunnen brengen!
Al spoedig, op 26 september, laat de maire aan de onderprefect weten “dat langs den grooten weg onder deze gemeente gesteld zijn twee eerepoorten, als aan het tolhek N: 1 [thans: kruising N44 en N14] in de nabijheid van Den Haag en de andere omtrent den Deijl; terwijl voorts een aantal jonge dochters en jongelingen door mij zijn uitgenodigt om zich bij de eerepoorten met takken van boomen en bloemen te verzamelen” en over de rol van het gemeentebestuur bericht hij: “zullende wij op den dag van Z:M: doortocht ons bevinden aan de eerepoort alwaar hoogst dezelve het eerst zal aankomen om aldaar onze hulde en verpligtingen aan Zijne Majesteit te bewijzen.” Kennelijk was op dat moment nog niet duidelijk vanaf welke kant de keizer zou komen. En misschien ook niet òf hij wel zou komen.
(wordt vervolgd)
Marry Niphuis-Nell