In 1920 besloot de gemeenteraad van Wassenaar tot reorganisatie van de brandweer. Het materieel werd gemoderniseerd. Aangeschaft werden onder andere een motorspuit (welke getrokken werd door een paard) en een autospuit. De brandweer ging het gemotoriseerde tijdperk in en tevens startte de vrijwillige brandweerorganisatie.

Voordat we u hierover het een en ander vertellen, gaan we eerst terug naar de brandbestrijding van meer dan 300 jaar geleden en nemen u in vogelvlucht mee, en beginnen in het jaar 1695. Op 14 juni van dat jaar kocht Wassenaar z’n allereerste (uiterst moderne) brandspuit, geleverd door niemand minder dan Jan van der Heijden, kostprijs 424 gulden en 11 stuivers. De spuit werd geplaatst in de Dorpskerk, naast de toren. Deze ruimte in de kerk bestaat nog steeds, echter thans doet deze dienst als toiletruimte. De eerste brandkeur uitgevaardigd door de Staten van Holland en Westfriesland in november 1717 vermeldde ook deze plaats. Een gedeelte uit artikel I: “De Brantspuyt sal werden geset in seker huysje op het Dorp van Wassenaar in de kerck …”

Deze brandkeur omvatte 35 artikelen, onder meer

- voorschriften ter voorkoming van brand (preventie)

- het gebruik en de bezetting van de brandspuit

In geval van brand berustte de leiding bij de baljuw, geassisteerd door vier brandmeesters en 58 personen die werden aangesteld, te weten.:

- twaalf assistenten of piekeniers om op de plaats van de brand de orde te handhaven en plundering tegen te gaan, en

- 46 personen om de brandspuit te bedienen.

Brandbestrijding was in die tijd een burgerplicht; de gemelde 58 personen ontvingen ter controle op hun aanwezigheid een penning of loodje. Deze waren genummerd van 1 t/m 58. Hiervan werd een register bijgehouden en de aanwezigheid werd genoteerd. Bij het niet verschijnen kreeg men een boete en die was niet mis, van één tot drie gulden per persoon, afhankelijk van de taak die men had; ook te laat komen werd bestraft. In die tijd waren er dus veel mensen nodig voor de brandbestrijding. Was er naar het oordeel van de leidinggevenden “geen volck genoegh tot het blussen’ dan kon iedereen die naar de brand stond te kijken gedwongen worden om mee te helpen (‘tot hulp te pressen’). Als je weigerde was de straf ook niet bepaald kinderachtig; dan werd volgens artikel13 van de brandkeur ‘den hoet of het opperste kleet” in beslag genomen. Men liep dus ogenblikkelijk blootshoofds rond of werd in het hemd gezet!

In de jaren na 1695 kocht Wassenaar met enige regelmaat nieuwe brandspuiten (de laatste twee in 1880). Deze spuiten kregen altijd een plaatsje bij de Dorpskerk. Ook de overige materialen die benodigd waren voor de brandbestrijding bevonden zich in en rondom deze kerk. Naarmate er in Wassenaar meer brandspuiten kwamen, was er ook meer personeel nodig. In het jaar 1840 was het personeelsbestand bijvoorbeeld bijna 130 personen. Elke inwoner tussen de 21 en 50 jaar kon worden aangesteld bij de brandspuit. De leeftijdsgrens in 1863 was zelfs tussen de 18 en 60 jaar. Wel was er de mogelijkheid om voor een bepaald bedrag deze verplichting af te kopen. Met de reorganisatie van 1920 verdween deze burgerplicht.

                                                                                   Henny en Ria de Greef-Remmerswaal