In de vorige aflevering gaf ik aan, dat de aanwezigheid van een flink aantal Belgische vluchtelingen in het najaar van 1914 een zaak was die betrekkelijk snel ook de aandacht van de centrale overheid vergde. De burgemeester van Wassenaar ontving via het Provinciaal Bestuur herhaaldelijk vragen van de Minister van Binnenlandse Zaken over verschillende gegevens inzake de in Wassenaar verblijvende vluchtelingen. Op 3 november schrijft de burgemeester aan de Commissaris der Koningin:

- dat de houding van de plaatselijke bevolking zeer welwillend is geweest.

- dat geen andere voorzieningen getroffen zijn dan nachtverblijf en twee grote vergaderlokalen.

- dat de vluchtelingen langzamerhand terugkeren en dat ca. een derde weer is vertrokken.

- dat er op 1 nov. nog ca 175 aanwezig waren. (In latere correspondentie worden hogere aantallen genoemd.)

Ook kreeg de burgemeester vragen over de sociaal-economische status van de vluchtelingen. Inclusief gezinsleden, bleek het te gaan om 22 landbouwers, 22 diamantslijpers, 20 winkeliers en kooplieden, 94 ambachtslieden, 21 zeelieden en havenarbeiders, 12 beambten en 24 andere beroepsgroepen. Andere vragen betroffen de beschikbaarheid van onderwijs (antwoord: ja) en de eventuele aanwezigheid van “ongewenschte elementen” (antwoord: nee), de behoefte aan klederen (antwoord: is voldoende in voorzien) en de behoefte aan lectuur, “Fransch of Nederlandsch”. (Ook het antwoord hierop is: neen.)

Begin november is er ook een brief van de Commissaris der Koningin, waarin deze ondermeer aangeeft dat er aan de verspreiding van vluchtelingen in gezinnen een einde zou moeten komen en dat er speciale kampen ingericht zouden moeten worden. De vraag is dan of dat in Wassenaar zou kunnen. De burgemeester antwoordt dat hij niet meteen mogelijkheden ziet, maar sluit niet uit dat ruimte beschikbaar is in gebouwen van de "Heeren Jochems en van Pallandt". Daar is het niet van gekomen, want kort daarop, te weten op 21 december is er een ‘Bekendmaking’ van de burgemeester dat de Minister van Binnenlandse Zaken hem machtigde om de vluchtelingen te zenden naar het vluchtoord te Nunspeet. Opzending zal op 23 december gebeuren; daarna zal van gemeente- of rijkswege alhier geen voedsel en huisvesting worden verstrekt. Die verplaatsing is toen voor slechts een beperkt aantal geschied, maar gaandeweg werd het aantal aanwezige vluchtelingen in Wassenaar wel minder. Eind november 1915 en in april 1916 waren er nog omstreeks 40.

Van 27 januari 1917 is er dan nog een gedrukt schrijven van de Commissaris der Koningin waarin hij op verzoek van de Centrale Commissie voor Belgische kinderen in Nederland, te ’s Gravenhage, een opgave vraagt van in Wassenaar nog verblijvende Belgische kinderen. Gesteld wordt, dat hier te lande vertoeven “een groot aantal Belgische kinderen, wier ouders of wettelijke vertegenwoordigers afwezig zijn, zonder dat meermalen zelfs bekend is, of zij nog in leven zijn of wier verblijfplaats onbekend is”. In het belang van deze kinderen heeft zich voornoemde Centrale Commissie gevormd, gedeeltelijk uit Belgen en gedeeltelijk uit Nederlanders bestaande. Zij stelt zich ten doel om aan deze kinderen op tal van aspecten hulp te bieden, terwijl zij zich tevens voorstelt “zorg te dragen voor een goeden en geleidelijken terugkeer naar hun vaderland na het sluiten van den vrede”. Over het verloop in Wassenaar is er wat dit betreft weinig bekend; alleen is er een brief van de burgemeester aan de Minister van Binnenlandse Zaken dat er op 5 januari 1922 nog één Belgisch kind is

                                                                                                                      Albert Niphuis