Nu ik alweer meer dan veertig jaar op de Pastoor Buyslaan woon – de postcode eindigt met RK - lijkt me het moment aangebroken om antwoord te gaan zoeken op de vraag wie was pastoor Buys?
Pas in 1851 kregen de gemeenteraden via de gemeentewet de bevoegdheid om straten, pleinen en lanen een naam te geven. Wel is het zo dat ze zich door deskundigen en eventueel belanghebbenden lieten adviseren. Daarvóór hadden de huizen alleen een nummer, maar vaak ook een naam, bijvoorbeeld afgeleid van het beroep dat er uitgeoefend werd. Omdat steden en dorpen bleven groeien hetgeen onder andere tot gevolg had dat men steeds weer nieuwe namen moest bedenken, werd er als voorbeeld zo rond 1950 in Den Haag besloten ook achtervoegsels als horst, rade en gaarde te gaan gebruiken. De bekende schrijver Ferdinand Bordewijk heeft veel van deze achtervoegsels bedacht. Op dit moment hebben veel gemeenten een adviescommissie voor de straatnaamgeving. Rond 1980 zijn er tussen de Kerkstraat en de Storm van ’s Gravesandeweg de nodige huizen gebouwd en de gemeenteraad van ons dorp is op zoek gegaan naar straatnamen. Het ging om zeven namen en naast de Duynsteelaan, de Baronielaan en de Florijnlaan, besloot men de namen van een tweetal artsen, een dominee en een pastoor te gaan gebruiken. Hoe men tot deze keuze gekomen is, is mij overigens een raadsel. Waarom juist deze pastoor uit de rij van pastoors die in ons dorp gewerkt hebben? Maar goed, pastoor Buys is op deze manier wel vereeuwigd. Een volkstelling uit 1829 leert ons dat Wassenaar in dat jaar 2424 inwoners telde waarvan ongeveer 1900 katholiek waren, een overgrote meerderheid dus.
Johannes Petrus Buys
Johannes is op 11 januari 1888 in Middelharnis geboren. Een jongere broer van hem, Leonardus, bekleedde later een hoge functie bij de kerk in Rome. Na de studie aan het klein seminarie in Voorhout en het groot seminarie in Warmond, werd Johannes in 1913 tot priester gewijd. Hij is een kleine twintig jaar kapelaan geweest onder andere in Amsterdam en in 1932 werd hij benoemd tot pastoor in Katwijk. Op 27 september 1940 werd hij in ons dorp pastoor van de Willibrordusparochie. Hij ging vanzelfsprekend in de pastorie wonen op het adres Kerkstraat 79. Ook in deze parochie heeft de Tweede Wereldoorlog zijn sporen achtergelaten. Zo werden in 1942 de vier klokken en het Angelusklokje door de Duitsers weggehaald en werden de diverse schoolgebouwen evenals het Jeroenhuis door de Duitsers in gebruik genomen. De kerk werd overigens ook gebruikt als onderduikplaats in verband met de vele razzia’s. “Krachtige pastoors zoals Buys zorgden voor de bloei van het godsdienstige en gemeenschapsleven”, zo las ik in een artikel over hem. Hij heeft een jongenskoor opgericht en zorgde ervoor dat alle plaatsen in de kerk vrij waren zodat er geen sprake meer was van vaste plaatsen. Op 4 juni 1961 is pastoor Johannes Buys overleden.
Ik heb een aantal mensen die hem gekend hebben gesproken. Een enkeling noemde hem een gesloten man terwijl anderen hem juist een Bourgondische, openhartige man noemden. Hij gebruikte vaak het stopwoordje ‘niewaar’ zo werd mij verteld. Tijdens een preek ging men dan met gebruik van een rozenkrans tellen hoe vaak hij dat zei en meestal kwam men kralen tekort. En dan te bedenken dat het om 59 kralen gaat!
Carl Doeke Eisma
Een portret van Johannes Buys in 1961 getekend door Wim Corel.