In deze rubriek hebben al de nodige bijdragen gestaan die de beschrijving van ons dorp als onderwerp hebben. Zowel in boeken als in tijdschriften en kranten werd in de loop der tijden de lof gezwaaid over dit fraai gelegen dorp. Ook de historicus Dr. H.T. Colenbrander heeft dit gedaan. Hij publiceerde op 20 juni 1917 een artikel in deel IV van de serie ‘Historie en Leven’ dat vooral het duingebied aan de kant van Den Haag tot onderwerp heeft. Ik neem een deel hiervan over.
“Tusschen de electrische spoor, spoor [de Hofpleinlijn, lopende van Rotterdam via Voorburg naar Scheveningen] en den weg die van het dorp Wassenaar naar den Slag leidt was er juist nog één groot duinlandschap over, zóó uitgestrekt, dat het de verrassingen van het dwalen, zóó gevarieerd, dat het rijkdom van indrukken, zóó ongerept, dat het verruimend gevoel der volle vrijheid geven kon. Een van de weinige plekken om er in onmiddellijke gemeenschap te zijn met de oneindigheid der natuur. Eigenlijk behoorde Meyendel, en wat er achter ligt de Kijfhoek, de Bierlap, zelf tot een landgoed [Duinrell], maar afgezet was het niet. Hier en daar stonden waarschuwingen, maar buiten den korten tijd dat de eigenaar [Baron Van Pallandt] de fazanten niet wilde laten storen, was er geen bewaking op te merken die aan de waarschuwingen klem bijzetten kon, en de boerin op Meyendel was veelal, met stoelen en glazen melk, gereed tot het ontvangen van gasten. Men wist nooit precies welke rechten men er bezat, maar ondervond oogluiking zoolang men ze zichzelven met bescheidenheid toemat. Ik ben er in de loop van vele jaren, talloze malen geweest en heb er nooit erger ongeregeldheid zien bedrijven dan het achterlaten van wat te veel en wat te vet papier, dat in die wijde ruimten echter eerder verstoof dan waar het, binnen kleiner, meer beschut bestek opgehoopt, inderdaad een onduldbare plaag worden kan. Dat wij zulk een ongerept stuk natuurschoon voor komende geslachten behouden, is niet slechts een ideëel, het is voor de toekomst een op geld waardeerbaar belang. Mits maar eerst de dreigende vernieling worde voorkomen.”
Wanneer ik dit zo lees, denk ik dat de heer Colenbrander aardig zijn zin heeft gekregen. Ook nu nog, meer dan honderd jaar later, gaat het hier om een prachtig natuurgebied voor een groot deel toegankelijk voor publiek en bovendien wordt het prima onderhouden. Dat er geen grootschalige huizenbouw heeft plaatsgevonden vindt zijn oorzaak in het feit dat de Haagse Duinwaterleiding vanaf het eind van de negentiende eeuw dit terrein voor de drinkwatervoorziening is gaan gebruiken. Vanaf 1826 heeft men een deel ervan ontgonnen en er enkele boerderijen gebouwd. De huidige schuur waar het bezoekerscentrum De Tapuit in gehuisvest is, is in 1830 gebouwd. Er werden aardappels geteeld en er werd graan verbouwd. Ook hield men er schapen. Omdat dit niet rendabel was is men hier zo rond 1880 mee gestopt.
Carl Doeke Eisma
Een in 1917 door Dr. H.T. Colenbrander geschreven versie van ‘Historie en Leven’