Dit had zo maar de titel van een boek van C. Johan Kieviet kunnen zijn. In diens bibliografie komen immers de titels “De twee neven” (1890) en “De twee broeders” (1906) voor. Maar het is slechts de aanhef van mijn stukje over twee min of meer bekende en aangetrouwde Wassenaarse inwoners.
Cornelis Johannes Kieviet (1858-1931), landelijk bekend kinderboekenschrijver (o.a. Dik Trom), speelt in dit stukje een rol. De andere rol is weggelegd voor Everhardus Christiaan Houbolt (1869-1950). Het was bij toeval, tijdens het schrijven van mijn boekje over de geschiedenis van de Lange Kerkdam, dat ik ontdekte dat beide heren zwagers zijn. Zij zijn getrouwd met twee zusters Veldhuijzen van Zanten, afkomstig uit Lisse. Bij nader spitwerk in de site van uitgeverij Valkhoff (die o.a. hun boeken uitgeeft) staat deze familierelatie echter wel in een voetnoot vermeld.
Zoals uit het lezenswaardige artikel van Robert van Lit over Houbolt (Jaarboek Die Haghe, 2008) blijkt, komt deze als invalschoolmeester met zijn gezin in 1901 naar Wassenaar. Hij staat dan nog aan het begin van zijn loopbaan hier. Kieviet daarentegen vestigt zich pas in Wassenaar in 1917. Hij heeft zijn onderwijsloopbaan dan al achter de rug en komt hier wonen als “letterkundige” (lees auteur). Behoudens een leeftijdsverschil zijn er nogal wat overeenkomsten tussen beide zwagers. Beiden komen uit grote gezinnen, zijn opgeleid als schoolmeester en staan voor de klas. Maar uiteindelijk kiezen ze een ander beroep. Kieviet wordt letterkundige en Houbolt rentmeester van koningin Wilhelmina op de Horsten. Of Kieviet’s komst naar Wassenaar is ingegeven door de hier al woonachtige Houbolt is niet aan te tonen. Wel bevestigen hoogbejaarde kleinkinderen van de zwagers nauwe banden tussen beide gezinnen, vooral tussen de zusters Veldhuijzen van Zanten en hun kinderen. Of de heren zwagers ook een intensieve band onderhielden is niet bekend. Wel delen ze hun passie voor beleggen en speculeren.
Beiden schrijven jeugdboeken en hun thema’s tonen de nodige overeenkomsten (Romeinse en Napoleontische tijd, 80-jarige oorlog, avonturen aan en op zee). Johan Kieviet is een van onze grootste kinderboekenschrijvers met bijna 50 titels op zijn naam. Voor historische achtergronden doet hij geregeld een beroep op zijn broer Lourens, die geschiedenisleraar is. Houbolt is met een dozijn jeugdboeken minder productief, maar schrijft breder. Hij publiceert een aantal titels samen met A.J. van Rije, eveneens uit het onderwijs afkomstig. Houbolt staat verder bekend als een sterk bij het verenigingsleven betrokken ingezetene en als een vroege geschiedschrijver (1904) over Wassenaar. Ook passen ze beiden hun naam aan. Als schrijver noemt Houbolt zich Ed. C. Houbolt en Kieviet kiest voor C. Johan Kieviet. Laatstgenoemde was jaren onderwijzer in een éénklassig schooltje in Etersheim (Zeevang, N.H.). In het schooltje dat recent is gerestaureerd, is nu het Dik Trom Museum gevestigd. In het voorjaar 2013 werd dat geopend door mevrouw R. Zandvoort-van Kempen (90), kleindochter van Kieviet.
Ze publiceren allebei een jeugdboek over Wassenaar. Kieviet schrijft “De geheimzinnige koepel” (1918) en Houbolt “De smokkelaars van Wassenaar” (1904). Boeken die je vandaag de dag niet makkelijk in handen krijgt. Beiden wonen aan de Lange Kerkdam. Rond 1909 laat Houbolt een huis bouwen (Lange Kerkdam 1) op de plek waar nu de ABN-AMRO bank staat. In 1917 verhuist Kieviet uit Zaandam naar Wassenaar en vestigt zich ook op de Lange Kerkdam (“Huize Boschwijk”, nu nr. 85). In 1919, tot aan zijn overlijden, woont hij twee huizen verderop in “Huize Roode” (nu Lange Kerkdam 89).
Peter Ten Arve
De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.