Ik stond in het donker

                                                           aan de Slag en zag

                                                           de witte branding.

                                                                Uit: Tranen en dingen

Bovenstaande zin werd tijdens een interview, dat gehouden werd met de schrijver Pieter Gerhardus Jansen ( 1907-1994 ), uit zijn mond opgetekend. Hij is in 1945 – samen met zijn vriend Ir. Hein Vos – in ons dorp komen wonen, “.. in zo’n zomers, bijna nostalgisch aandoend villaatje in een buitenwijk van Wassenaar “, zoals in Jaarboek Twente 1992 te lezen valt en om precies te zijn op het adres Julianaweg 16. ( Met het woord Slag in bovenstaande dichtregels wordt de Wassenaarse slag bedoeld. ) Nu kan ik me voorstellen dat u denkt: Pieter Gerhardus Jansen, nooit van gehoord. Kennelijk vond hij de meisjesnaam van één van zijn grootmoeders beter geschikt om als schrijversnaam te gebruiken: Aar van de Werfhorst en ik mag hopen dat deze naam u wél iets zegt.

Boeken als: Volcmar de Ommelandvaarder en De grote stille knecht hebben op talloze boekenlijsten van middelbare scholieren gestaan.

Piet Jansen werd op 3 maart 1907 in het Duitse plaatsje Gronau geboren. Hij logeerde in die tijd vaak bij zijn grootouders, die aan de Overijsselse Vecht woonden en in 1923 verhuisde het gezin naar Vriezenveen. Hoewel Piet de kweekschool gevolgd heeft, werd hij in plaats van onderwijzer journalist. Reeds op achttienjarige leeftijd schreef hij – onder zijn echte naam - zijn eerste roman: Jennechien. Eén van zijn volgende boeken: Volcmar de Ommelandvaarder speelt zich af in de Middeleeuwen, Hierin beschrijft hij zijn voorouders die in die tijd handel dreven met Zweden. Nu gebruikt hij het pseudoniem Van de Werfhorst, zoals hij ook al bij het voorgaande boek: De grote stille knecht gedaan had. Tijdens de Tweede Wereldoorlog schreef hij een boek over veenarbeiders, die in de buurt van het plaatsje Sibculo werkten: De winterkraaien. (1945 ) Dit boek wordt wel als zijn meesterwerk gezien. Vrijwel alle boeken schreef hij op locatie en meestal waren de hoofdpersonen mensen van eenvoudige komaf, zoals dat zo fraai heet. Mede hierom wordt hij een schrijver van streekromans genoemd en om de één of andere reden worden dit soort boeken meestal niet tot de echte literatuur gerekend. Ik ben het hier absoluut niet mee eens, zoals ik ook in mijn boek: LeesBoeken, een letterkundemethode voor het voortgezet onderwijs, geschreven heb.

Piet, want dit is immers zijn echte naam, heeft vele jaren samengewoond met Ir. Hein Vos, één van de voormannen van de Partij van de Arbeid en minister van Handel en Nijverheid en later van Verkeer en Waterstaat. Ook de zuster van Hein, Marie Vos, de toneelschrijfster en dichteres, woonde bij hen in.

In het Letterkundig Museum te Den Haag hangt een olieverfportret van Aar van de Werfhorst, in 1946 geschilderd door zijn vriend en dorpsgenoot Paul Citroen.

Op 20 januari 1994 is deze –ten onrechte- minder bekende schrijver overleden.

Carl Doeke Eisma